Gont bitumiczny czy drewniany? Wprowadzenie
Gont to tradycyjny materiał do pokryć dachowych mający postać małych, drewnianych deszczułek. W Polsce gonty drewniane wykonywano zwykle z iglastego drewna (świerka, sosny lub modrzewia).
Gont drewniany ma charakterystyczny, rustykalny wygląd, szczególnie ceniony w zabytkowej i góralskiej architekturze.
Coraz częściej jednak do kryć dachów stosuje się gonty bitumiczne. Jego wzornictwo często naśladuje dachówki ceramiczne – dostępny jest w wielu kolorach i kształtach (prostokąty, łuski, sześciokąty itp.).
W artykule wskazujemy najważniejsze różnice pomiędzy gontem drewnianym a bitumicznym, uwzględniając parametry, funkcjonalność i koszty obu pokryć dachowych.
Charakterystyka gontów drewnianych
Do produkcji gontów drewnianych używa się drzew iglastych, odpornych na warunki atmosferyczne.
Gont drewniany to prostokątne deszczułki, zazwyczaj o wymiarach 30–45 cm długości, 6–10 cm szerokości i 4–10 mm grubości. Produkcja gontu może odbywać się poprzez maszynowe cięcie bloków drewna (gładka powierzchnia) lub poprzez ręczne łupaniem.
Gont łupany (formowany ręcznie lub maszynowo) jest trwały i mniej nasiąkliwy niż cięty, co przekłada się na wyższą odporność na wilgoć.
Zalety gontów drewnianych
Gont drewniany ma wiele cennych zalet. Po pierwsze jest lekki – 1 m² pokrycia waży zaledwie 15–30 kg, co oznacza mniejsze obciążenie więźby dachowej i możliwość stosowania delikatniejszych konstrukcji.
Wyróżnia się dobrą trwałością – tylko około 1/3 długości łaty jest bezpośrednio narażona na słońce i wodę (resztę chroni kolejna warstwa), a odpowiednie impregnacje mogą wydłużyć żywotność pokrycia nawet do 40–50 lat.
Drewno jest naturalnym izolatorem ciepła, co poprawia termikę budynku (zmniejsza koszty ogrzewania). Gont drewniany dodatkowo zapewnia dobrą izolację akustyczną – wycisza hałas deszczu lub gradu.
Gonty drewniane tworzą przyjemny mikroklimat w budynku, co jest doceniane przez miłośników tradycyjnej architektury.
Wady gontów drewnianych
Materiał i montaż gontu drewnianego są relatywnie drogie – np. pokrycie 1 m² dachu modrzewiem łupanym może kosztować ~250 zł (do tego dochodzi robocizna 80–120 zł/m²).
Układanie gontów jest bardzo pracochłonne – położenie 200 m² trwa nawet dwa tygodnie, dlatego konieczna jest ekipa wyspecjalizowanych dekarzy. Konserwacja gontów drewnianych również wiąże się z dodatkowymi nakładami: gdy pokrycie nie jest z naturalnie trwałego gatunku (modrzew, dąb, cedr, jodła), należy okresowo impregnować je środkami przeciw pleśni i owadobójczymi.
Drewno jest materiałem palnym – gonty drewniane należy zabezpieczać środkami ognioodpornymi (co podnosi koszt dachu).
Charakterystyka gontów bitumicznych
Gont bitumiczny to nowoczesne pokrycie dachowe w formie cienkich, wielowarstwowych płytek bitumicznych. Gonty wykonuje się z włókna szklanego lub organicznej filcowej bazy (dla wytrzymałości i elastyczności), nasączonej asfaltem. Z obu stron asfalt pokrywa się wierzchnią warstwą mineralnej posypki (granulat bazaltowy lub ceramiczny), która chroni przed UV, nadaje kolor i trwałość.
Zalety gontów bitumicznych
Gont bitumiczny wyróżnia się bardzo łatwym i szybkim montażem. Elementy układa się ręcznie (bez ciężkiego sprzętu) na pełnym deskowaniu lub płytach OSB, łącząc je gwoździami i aktywując paski samoprzylepne ciepłem.
Położenie 1 m² dachu bitumicznego zajmuje zaledwie kilka minut. Kolejna zaleta to niski koszt – zarówno materiału (zwykle 2–4 razy tańszego niż gont drewniany), jak i robocizny, dzięki prostocie robót. Pokrycie z gontu nie wymaga też specjalnych prac konserwacyjnych – w przeciwieństwie do drewna, gont bitumiczny nie musi być impregnowany.
Dodatkowo gonty bitumiczne dobrze tłumią odgłos deszczu i gradu – izolacja akustyczna jest znacznie wyższa niż w przypadku blaszanego pokrycia dachu.
Gonty bitumiczne są ponadto elastyczne w użyciu – mogą być układane na dachach o dowolnym kącie nachylenia czy złożonym planie, a nawet na elewacjach pionowych.
Wady gontów bitumicznych
Żywotność gontów bitumicznych jest generalnie krótsza niż drewna – średnio wynosi około 20–25 lat (chociaż dobrej klasy gonty mogą przetrwać nieco dłużej).
Po kilku dekadach asfaltowa powłoka zaczyna się stopniowo rozpadać pod wpływem promieniowania UV i zmiennych warunków, co wymaga wymiany pokrycia.
Gont bitumiczny wykazuje też większą podatność na porastanie mchem – na zacienionych, wilgotnych fragmentach dachu mech szybko się rozrasta.
Montaż gontu bitumicznego jest uzależniony od pogody – zaleca się układać go przy temperaturze powyżej +5°C (paski samoprzylepne działają najlepiej powyżej 20°C), a wilgoć czy silny wiatr mogą utrudniać prawidłowe klejenie.
Gont bitumiczny zawiera substancje asfaltowe i włókna szklane, co sprawia, że jest mniej ekologiczny niż drewno. Pod względem ochrony przeciwpożarowej gont bitumiczny (ze względu na zawartość asfaltu) jest palny – choć niełatwopalny, przy zaprószeniu ognia może się nadpalać i rozprzestrzeniać płomień na dachu.
Gont bitumiczny czy drewniany? Tabela z porównaniem najważniejszych parametrów
Parametr | Gont drewniany | Gont bitumiczny |
| Trwałość | Wysoka (przy impregnacji 40–50 lat, gwarancja ~20 lat) | Średnia (zazwyczaj ~20–25 lat) |
| Montaż | Bardzo pracochłonny, wymaga wyspecjalizowanych dekarzy | Szybki i prosty, bez ciężkiego sprzętu |
| Koszty (materiał + robocizna) | Wysokie (np. modrzew łupany ~250 zł/m², robocizna ~100 zł/m²) | Niskie (materiał tani, montaż sprawny, niższe koszty całościowe) |
| Ekologia | Naturalny, odnawialny materiał, biodegradowalny | Zawiera asfalt i włókno szklane – mniejsza ekologiczność, ale zwykle nadaje się do recyklingu |
| Estetyka | Tradycyjny, rustykalny wygląd; naturalna tekstura drewna, nadaje charakter dworkom i domom góralskim | Szeroki wybór kształtów i kolorów, może imitować dachówkę czy łupek; efekt nowoczesny lub stylowy |
Normy budowlane dla gontów bitumicznych i drewnianych
Normy budowlane określają minimalne kąty nachylenia pokryć. Wg PN-89/B-02361 gonty drewniane wymagają spadku co najmniej ok. 14°.
Dla gontów bitumicznych standardowym zaleceniem jest około 19° (35%), choć przy dodatkowym deskowaniu i papie można stosować pokrycie bitumiczne nawet na stromych połaciach (do 85°). W praktyce więc oba gonty najlepiej sprawdzają się na dachach stromych (powyżej 20° nachylenia), gdzie szybko odprowadzana jest woda opadowa, a wilgoć nie zalega na połaci.
Kiedy wybrać gont drewniany?
Gonty drewniane najlepiej pasują do obiektów o tradycyjnym, historycznym lub rustykalnym charakterze. Poleca się je w szczególności do:
- Domów zabytkowych i stylizowanych na dworki – drewniany gont harmonizuje z tradycyjną architekturą, był domyślnym pokryciem dachów dworów.
- Domów w stylu góralskim (podhalańskim) – gont jest nieodłącznym elementem tradycyjnych chat góralskich. Projektując domek w stylu góralskim warto sięgnąć po gont, który podkreśli regionalny, naturalny charakter budynku.
- Altan i wiat rekreacyjnych – lekkość i łagodny wygląd drewna sprawiają, że gont drewniany świetnie komponuje się z otoczeniem ogrodu. Altanka z gontowym dachem tworzy ciepły, przytulny klimat i komponuje się z naturalnymi krajobrazami.
- Domów z bali drewnianych – Drewniany gont nie wymaga mocnego rusztu nośnego, dzięki temu zachowuje spójność wizualną.
Kiedy wybrać gont bitumiczny?
Gont bitumiczny najlepiej sprawdza się w nowoczesnym budownictwie, gdzie liczy się wydajność i funkcjonalność. Szczególnie polecany jest do:
- Domów szkieletowych i lekkich konstrukcji – dzięki bardzo małemu ciężarowi (ok. 5–10 kg/m²) nie przeciąża delikatnych więźb drewnianych czy metalowych. Gont bitumiczny można też układać bez zrywania starego pokrycia, co dodatkowo obniża koszty remontu.
- Domków letniskowych i weekendowych – te często sezonowe obiekty wymagają taniego i szybkiego pokrycia dachowego. Bitumiczny gont, z uwagi na prosty montaż i niską cenę, jest tu optymalnym wyborem. Niska waga materiału ułatwia także sam proces montażowy.
- Dachów o skomplikowanych kształtach – gont bitumiczny jest elastyczny i łatwo dopasowuje się do łuków, załamań i wielu połaci. Dobrze radzi sobie zarówno na łukach kopertowych, jak i przy wykuszach czy lukarnach. Ponadto gont bitumiczny może być użyty na stromych połaciach (powyżej 40%) bez dodatkowego klejenia, co daje dużą swobodę projektową.
FAQ – Gont bitumiczny czy drewniany – najczęściej zadawane pytania
Czy gont drewniany jest trwalszy od bitumicznego?
Tak, przy odpowiedniej pielęgnacji gont drewniany może służyć znacznie dłużej. Drewno liściaste (modrzew, dąb, jodła, cedr) po impregnacji wytrzymuje 40–50 lat, natomiast gont bitumiczny zwykle wymaga wymiany po około 20–25 latach użytkowania.
Który gont lepiej izoluje termicznie i akustycznie?
Drewno jest naturalnym izolatorem – gont drewniany ze swej natury zapewnia dobrą izolację cieplną i poprawia akustykę (tłumi dźwięki deszczu). Gont bitumiczny również ma właściwości wygłuszające (zwłaszcza wersje z grubszą warstwą mineralną) i zatrzymuje część ciepła dzięki asfaltowi, ale pod względem izolacyjności termicznej góruje drewno.
Co jest tańsze – gont drewniany czy bitumiczny?
Zdecydowanie gont bitumiczny. Materiał drewniany i jego montaż bywają kilkukrotnie droższe. Przykładowo za 1 m² pokrycia gontem modrzewiowym łupanym zapłacimy ok. 200–250 zł (materiał + robocizna), podczas gdy dobry gont bitumiczny to wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych za metr kwadratowy. Niskie koszty bitumu wynikają z prostszej produkcji i szybszego montażu.
